Chế độ dinh dưỡng tăng sức đề kháng cho trẻ

Tăng sức đề kháng tốt nhất, bền vững nhất để trẻ chống lại các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn… chính là chế độ dinh dưỡng hợp lý và khoa học.

Chế độ dinh dưỡng tăng sức đề kháng cho trẻ

Bùng phát nhiều dịch bệnh trái mùa

Một tháng nay, Bệnh viện Nhi trung ương tiếp nhận khoảng 100 bệnh nhi mắc sốt xuất huyết nhập viện, tăng 4 lần so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó có nhiều trường hợp tái mắc bệnh.

Viêm kết mạc cấp, hay còn gọi là đau mắt đỏ cũng đang có nhiều ca mắc. Trong 3 tuần của tháng 8, Bệnh viện Mắt trung ương đã tiếp nhận khoảng 2.500 trường hợp bị đau mắt đỏ, gấp gần 2 lần so với tháng 6. Tương tự, một tháng trở lại đây, khoa Mắt, Bệnh viện Nhi trung ương, cũng tiếp nhận gần 50 ca viêm kết mạc cấp, trong đó có 10-20% trẻ gặp biến chứng nặng.

Ngoài sốt xuất huyết, đau mắt đỏ, báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, trong những tuần gần đây, trên địa bàn ghi nhận trung bình từ 40-50 ca mắc tay chân miệng/tuần. Ngoài ra, Hà Nội cũng đã có gần 2.000 ca thủy đậu, tăng gần 10 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Các chuyên gia lo ngại, thời gian này, học sinh quay lại trường học, trùng với thời điểm bệnh tay chân miệng tăng mạnh vào khoảng tháng 9, 10 hằng năm, nguy cơ bùng phát dịch lớn.

PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng bộ môn Nhi, Trưởng khoa Nhi, Đại học Y Hà Nội, cho biết, thời gian gần đây chúng ta đã chứng kiến nhiều dịch bệnh xảy ra. Sau 2 năm đại dịch Covid-19, mô hình bệnh tật thay đổi nhiều, liên tục có các dịch về hô hấp, tiêu hóa, sốt xuất huyết, tiêu chảy…

Tại Hà Nội, vẫn đang tồn tại bệnh viêm phổi do Mycoplasma. Đồng thời, bệnh đáng ra xảy ra vào một số mùa nhất định thì giờ bất cứ thời điểm nào cũng có thể xảy ra.

“Bệnh hô hấp thường xảy ra khi thay đổi thời tiết thì hiện nay giữa mùa hè nắng nhiều nhưng trẻ vẫn bị bệnh hô hấp. Bệnh viêm phổi do Mycoplasma là bệnh rất hiếm gặp nhưng hiện nay lại đang có nhiều trẻ mắc”, PGS Thuý cho biết

PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy đánh giá trong gần 2 năm trở lại đây, sau khi kết thúc giãn cách xã hội thì tỷ lệ trẻ em mắc bệnh nhiễm trùng tăng nhiều hơn, ghi nhận nhiều ca bệnh tăng nặng, thời gian xuất hiện bệnh không tuân theo quy luật thông thường, thời gian mắc bệnh kéo dài hơn.

Lý giải điều này, PGS.TS Thuý cho rằng đây là hậu quả của tình trạng “nợ miễn dịch”. “Nợ miễn dịch” được hiểu là hiện tượng xảy ra do trẻ không được tiếp xúc với vi khuẩn và virus một cách thường xuyên lại một khoảng trống lớn chưa được “bù đắp” khiến khi “va chạm” với các loại virus, vi khuẩn “quen mặt” như tay chân miệng, thủy đậu, sốt xuất huyết… lại khiến cho trẻ có nhiều phản ứng dữ dội hơn, sốt cao hơn và có nhiều triệu chứng nặng nề hơn.

“Bình thường, khi trẻ tiếp xúc các loại vi khuẩn, virus cũng chính là cơ hội để hệ miễn dịch của trẻ tăng cường hoạt động, sinh ra các kháng thể chống lại các tác nhân gây bệnh. Đầu năm học trẻ dễ gặp tình trạng ốm vắt nhiều do trẻ nghỉ hè 2-3 tháng liên tục ở nhà không có tiếp xúc nơi đông người, khi quay trở lại trường học trẻ cũng sẽ dễ bị bệnh hơn”, PGS.TS Thúy phân tích.

Dinh dưỡng giúp trẻ “nhân đôi đề kháng”

Suốt 2 năm vừa qua, thời gian giãn cách xã hội, trẻ không tiếp xúc với nhau, hạn chế về môi trường, trẻ không có miễn dịch phù hợp. Vì thế, sau dịch trẻ quay lại với môi trường, do thiếu hụt miễn dịch nên dễ mắc bệnh, khi mắc bệnh lại có biểu hiện nặng hơn.

Bên cạnh đó, theo PGS.TS. Thúy, đáp ứng miễn dịch của trẻ sau khi mắc Covid-19 bị ảnh hưởng dù có triệu chứng hay không có triệu chứng. Mắc Covid-19 gây giảm số lượng hoặc chức năng tế bào trình diện kháng nguyên. Thậm chí còn gây tăng các cytokine kháng viêm (như IL-10 và TGF-β), làm tăng các phản ứng viêm quá mức, đặc biệt tại đường hô hấp, cản trở hấp thụ oxy khiến oxy trong máu giảm thấp.

Suy giảm miễn dịch do Covid-19 còn gây khó khăn trong đào thải virus và chống nhiễm trùng thứ phát. Khi xảy ra nhiễm trùng thứ phát sau mắc Covid-19 trẻ còn có nguy cơ bị nặng hơn khoảng 5-15%.

“Ở người lớn hệ miễn dịch đã ổn định. Trong khi trẻ em thì khác, trẻ em cần cho phát triển. Vì thế, mới có khái niệm “nhân đôi đề kháng”, nhân đôi miễn dịch để miễn dịch đang thiếu, trở về bình thường và nhân đôi tiếp lên thì đứa trẻ mới ổn định phát triển được”, PGS Thuý cho biết.

Theo PGS Nguyễn Diệu Thúy, “nhân đôi đề kháng” là khi bị ốm đầu tiên chúng ta bị sụt cân, sau đó chúng ta ăn giả bữa để bù lại lượng cân đã sụt giảm và miễn dịch cũng thế. Cha mẹ cần nhân đôi đề kháng để bù đắp kịp thời khoảng trống miễn dịch được hình thành sau những khoảng thời gian trẻ ít tiếp xúc nơi đông người một cách thường xuyên sau thời kỳ hậu Covid-19 và khoảng trống miễn dịch do hệ miễn dịch bản thân của  trẻ chưa được hoàn thiện.

Để nhân đôi đề kháng, chúng ta cần phối hợp rất nhiều yếu tố bên ngoài, bên trong. Yếu tố bên ngoài là môi trường không quá chật trội, không có thuốc lá,…, thay vào đó phải thoáng, sạch sẽ. Trẻ cũng cần có thói quen vệ sinh tay trước khi ăn, sau khi vệ sinh, cho trẻ ngủ đúng giờ, cho trẻ đi tiêm chủng bù lại những mũi còn thiếu…

Yếu tố bên trong là việc tiêm các loại vắc xin theo khuyến cáo của cơ quan y tế. Lưu ý, khi tiếm vắc xin cần tiêm đủ mũi, đúng hạn để đảm bảo miễn dịch đủ và bền vững.

Theo bác sĩ Thúy, tăng đề kháng bằng bổ sung dinh dưỡng là giải pháp “then chốt”. Hiện nay, một số dịch bệnh không còn tuân theo quy luật thông thường, chưa có vaccine dự phòng thì dinh dưỡng càng quan trọng.

Trẻ dưới 6 tháng bú sữa mẹ hoàn toàn để nhận được đề kháng từ mẹ. Trẻ trên 6 tháng nên đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ 4 nhóm chất đạm, đường, chất béo, chất xơ và các vitamin, vi chất khác như kẽm, sắt có trong thịt bò, tôm, cua, ghẹ, gan động vật và thực phẩm giàu vitamin A, C, E… như cam, quýt, bưởi, các loại rau xanh… Chế độ ăn uống hàng ngày của trẻ khó đáp ứng đủ vi chất dinh dưỡng đặc biệt là kẽm và sắt. Bổ sung kẽm sắt cho nhu cầu hàng ngày rất quan trọng cho phát triển hệ miễn dịch ở trẻ.

Cùng với sắt thì kẽm cũng đóng vai trò quan trọng với hệ miễn dịch. Vì kẽm vừa là thành phần, vừa là xúc tác tăng cường sản xuất ra các yếu tố miễn dịch, từ đó tạo một hệ thống phòng thủ giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.

Theo khảo sát của tổ chức dinh dưỡng Đông Nam Á, bữa cơm của trẻ em Việt thiếu 50% vi chất như vitamin A, B1, C, D3, sắt, kẽm, canxi điển hình là thiếu sắt và kẽm. Còn theo Viện Dinh dưỡng quốc gia nghiên cứu năm 2020, cứ 3 trẻ em có 1 trẻ thiếu sắt, 60% trẻ em thiếu kẽm, đặc biệt thiếu sắt thường đi đôi với thiếu kẽm và người lại. Thiếu vi chất cộng với khoảng trống miễn dịch thời gian qua ảnh hưởng đến sức đề kháng của trẻ, là nguyên nhân dẫn tới trẻ hay ốm hơn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *